|
 |
Kto nabytą wiedzę pielęgnuje, a nową bez ustanku zdobywa, ten może być nauczycielem innych. Konfucjusz |
|
|
|
Kto nabytą wiedzę pielęgnuje, a nową bez ustanku zdobywa, ten może być nauczycielem innych. Konfucjusz |
ODN » e-Uczyć lepiej »
Zarządzanie współczesną szkołą, szczególnie zespołem szkół, jest nielada wyzwaniem i wymaga od dyrektora, jak i jego najbliższych współpracowników, wielu kompetencji zarówno emocjonalnych, społecznych, jak i menedżerskich. Specyfika zarządzania placówką oświatową polega między innymi na zróżnicowanej pod wieloma względami grupie podwładnych.
Dyrektor szkoły, opracowując własny system zarządzania, musi więc wziąć pod uwagę nie tylko teoretyczne podstawy metod kierowania, ale przede wszystkim uwzględnić realia, w jakich przyjdzie mu pracować. Nie bez znaczenia jest uwzględnienie w planowaniu tych działań specyfiki wspomnianych wyżej grup – zróżnicowanych wiekowo, ekonomicznie, intelektualnie (poziom wykształcenia), na różnym poziomie rozwoju emocjonalnego, i z różnymi oczekiwaniami wobec szkoły jako instytucji.
Ze względu na wymagania stawiane współczesnej edukacji (zwłaszcza szkolnictwu ponadgimnazjalnemu) i traktowania jej jako „produkt” oferowany klientowi, szkoła zaczyna funkcjonować jak przedsiębiorstwo, którego specyficznym produktem jest wiedza zdobyta przez uczniów. Niełatwo pogodzić się z takim wizerunkiem placówki oświatowej, ale takie są wymagania współczesnej gospodarki. Stąd też dyrektora współczesnej szkoły nazwałbym menedżerem, który musi posiadać umiejętność takiego kierowania ludźmi, aby – jak naucza prakseologia – z własnej woli robili dobrze to, co wynika z ich prawnego i moralnego obowiązku. Dyrektor powinien stymulować ich inwencję i inicjatywę, stawiać na ich samodzielność i poczucie odpowiedzialności, pamiętając jednocześnie o tym, że pracownicy (zarówno uczniowie, jak i nauczyciele, pracownicy administracji i obsługi) mający motywację do pracy stanowią największy kapitał przedsiębiorstwa – szkoły. W celu sprostania tym wymogom staram się poznać ludzi, z którymi pracuję, zrozumieć ich potrzeby, postępować z nimi w sposób partnerski – uczciwie i lojalnie. Staram się również informować o wszystkim, co ma związek z ich pracą, zadaniami, a także znajdować czas, aby z nimi porozmawiać, poznać ich problemy, wysłuchać ich pytań i propozycji, a to po to, aby zapobiegać konfliktom i pozyskać ich zaufanie. Nie jest to łatwe zadanie, bowiem nie wszyscy nauczyciele czy pracownicy właściwie interpretują moje zachowania, bądź też nawet jeśli znają moje intencje, to nie zawsze chcą je zaakceptować.
Na początku swojej wypowiedzi wspomniałem o kompetencjach emocjonalno-społecznych jako niezbędnych do właściwego i efektywnego zarządzania szkołą, a są to:
Moim zdaniem, jako nauczyciela pełniącego funkcje kierownicze w szkole od kilkunastu lat, nowoczesny przełożony musi być liderem, który rozumie, że ludzie preferują atmosferę współpracy i współdziałania, a nie konfrontacji i wzajemnej agresji, i który zdaje sobie sprawę, że nie wystarcza samo nakłanianie ich do większego wysiłku, lecz konieczne jest umożliwienie im lepszego i bardziej twórczego działania. W tym celu niezbędna jest odpowiednia baza dydaktyczna – nowoczesne wyposażenie pracowni przedmiotowych, zawodowych, dostęp do różnych źródeł informacji oraz szkolenia wewnętrzne i zewnętrzne. Jedną z wielu barier uniemożliwiających zapewnienie tych warunków są finanse, które w znacznej mierze uzależnione są od organu prowadzącego szkołę, bowiem coraz trudniej pozyskać sponsorów.
Szkoła, jak każde przedsiębiorstwo na rynku pracy, musi wprowadzać zmiany, dostosowując swoją ofertę do potrzeb klientów, czyli uczniów. Sama oferta jednak nie wystarcza, stąd też niezbędne jest wprowadzenie systemu zarządzania jakością w celu zapewnienia świadczonych usług na niezmiennym wysokim poziomie – Zespół Szkół Łączności od 2004 roku posiada Certyfikat Systemu Zarządzania Jakością ISO 9001: 2000.
Ponadto, dyrektor szkoły musi zrozumieć potrzebę posiadania władzy i znać mechanizmy jej działania, bowiem ma to znaczący wpływ na jego sukcesy. Musi także mieć świadomość faktu, że aby sprawować władzę, trzeba mieć odpowiednie środki działania, umieć dokonywać właściwego wyboru informacji i potrafić określić ich rangę. Zarządzanie połączone jest z działaniem, a miarą jego skuteczności i efektywności są osiągane sukcesy. Jeśli te sukcesy są spektakularne i osiąga je dyrektor lub cała grupa kierownicza, to może realizować swoje życzenia i koncepcje, przezwyciężać opory innych i bardziej wpływać na otoczenie.
Reasumując swoje uwagi i spostrzeżenia stwierdzam, że władzą, jako nieodzownym elementem zarządzania, trzeba się dzielić i budować na porozumieniu, kierować szkołą poprzez współpracę, bo najlepszym sposobem na wzrost zaangażowania pracowników jest ich współudział w podejmowaniu decyzji. Jak słusznie twierdzi Józef Penc – autor książki „Decyzje w zarządzaniu” – nowoczesne zarządzanie wymaga nie autokracji i dominacji, lecz demokracji i współdziałania, otwartej i pełnej komunikacji, wspólnego ustalania celów oraz sposobów ich realizacji. Zarządzanie także wymaga twórczej i inspirującej siły, pomysłowości i wyobraźni oraz eksperymentowania, czyli stosowania śmiałych rozwiązań w niepewnych często sytuacjach, a także dbałości o to, aby wszyscy zmierzali w pożądanym kierunku.
Słowem, zanim podejmiesz decyzję o objęciu stanowiska dyrektora szkoły zastanów się czy podołasz wyzwaniom rynku oświatowego, który rządzi się specyficznymi prawami z uwagi na kapitał ludzki i środowisko, w jakim się pracuje.
Jerzy Małecki – Zespół Szkół Łączności w Poznaniu
Bibliografia:
