Bilateralny polsko-fiński szkolny projekt edukacyjny

Wstęp

Kiedy bierze się pod uwagę współczesne tendencje w dydaktyce języków obcych, na plan pierwszy wysuwa się tzw. autonomia ucznia w procesie nauczania. To pojęcie zyskuje na znaczeniu, gdyż stawia ucznia w centrum procesu nauczania. Jeśli chcemy przeprowadzić lekcję języka obcego, tak by była ona absorbująca dla ucznia i stawiała go faktycznie w centrum procesu nauczania, wówczas można zastosować metodę pracy nad projektem.

Istotną rolę w tej metodzie odgrywają treści, które będą prezentowane. Przekazywanie tych treści odbywa się w ramach nauczania interkulturowego i daje uczniowi możliwość doświadczania obcej kultury na drodze konfrontacji.

Pojęcie

Idea metody projektowej pochodzi ze Stanów Zjednoczonych, z początku XX wieku. Pomysłodawcą był John Dewey. Słowo projekt (z łac. proiectum, rzucone do przodu) to plan, zamiar. W aspekcie pozaszkolnym odnosi się do długoterminowego planowania i wykonania. Metoda ta ma charakter badawczy i jest nastawiona na maksymalne wykorzystanie aktywności ucznia. Zagadnienia realizowane tą metodą przybliżają wiedzę z pogranicza wielu przedmiotów i ułatwiają postrzeganie świata holistycznie, a nie jako oderwane od siebie zjawiska.

Kryteria projektu

Praca metodą projektową może przynosić wymierne efekty tylko wówczas, jeśli projekt jest przeprowadzony według określonych założeń. Każdy projekt powinien:

• mieć określony cel i sposoby jego realizacji. Efektem końcowym jest produkt: film wideo, album, gazetka albo przedsięwzięcie typu: korespondencja e-mail,
• określać terminy ukończenia całości przedsięwzięcia oraz kolejnych etapów,
• za punkt wyjścia obrać zainteresowania i realia ucznia,
• uwzględniać stosowanie języka obcego w konkretnych sytuacjach,
• zakładać możliwość wykazania się ucznia własną inicjatywą i uczyć odpowiedzialności,
• angażować wiedzę i emocje w praktyczne działanie („Głowa, serce i ręka” – Pestallozi),
• wykorzystać określone zasoby (osoby oraz instytucje wspierające projekt, sprzęt, pieniądze),
• mieć określonych odbiorców,
• być realizowany przez wyznaczone osoby,
• mieć określone sposoby mierzenia i oceniania realizowanych celów – czyli dokonania ewaluacji (Ziebell 2002: 79).

Realizacja bilateralnego polsko-fińskiego szkolnego projektu edukacyjnego

Cel

Według omówionych wcześniej kryteriów i założeń, przeprowadziłam na lekcjach języka niemieckiego w październiku i listopadzie 2006 r., z uczniami klasy pierwszej liceum, bilateralny polsko-fiński szkolny projekt edukacyjny „Coca-Cola Projekt”. Językiem projektu był oczywiście język niemiecki, a tematyką doskonale nadająca się do tego projektu – ochrona środowiska.

Ten miniprojekt był częścią naszego międzynarodowego szkolnego projektu „Dom – miejsce zamieszkania – przestrzeń życiowa” realizowanego w ramach Programu Sokrates – Comenius. Razem z nasza szkołą w Programie bierze udział 5 szkół partnerskich z Finlandii, Niemiec, Włoch, Wielkiej Brytanii i Polski. Uczestnikami i pomysłodawcami projektu bilateralnego były szkoła średnia Iitin Lukio z Finlandii i IV Liceum Ogólnokształcące im. Komisji Edukacji Narodowej w Poznaniu.

Ekologiczny polsko-fiński „Coca-Cola Projekt” miał na celu zwiększenie motywacji i kompetencji językowych uczniów. Głównym celem projektu nie była formalna nauka języka, lecz uczenie się języków poprzez wspólną pracę nad wybranym zagadnieniem pomiędzy młodzieżą polską i fińską. Zagadnienie dotyczyło zbadania i opisania w formie digitalnej drogi, jaką pokonują najczęściej spożywane produkty wraz z opakowaniami od momentu zakupu, aż po wtórne przetwórstwo zużytych opakowań. Projekt stwarzał możliwość uczniom i nauczycielom wymiany doświadczeń w rozwiązywaniu problemów ekologicznych. Analizując tylko pewien aspekt rzeczywistości, projekt pokazywał czym jest „long life learning”.

Struktura

Pierwszym etapem projektu było zapoznanie się polskiej i fińskiej grupy uczniów, biorących udział w projekcie. Uczniowie fińscy zredagowali w języku niemieckim krótkie teksty, w których przedstawiali siebie, swoją szkołę, dom rodzinny i zainteresowania oraz załączali swoje zdjęcia. Uczniowie polscy w podobny sposób dokonali autoprezentacji. W celu bliższego poznania się uczniowie mieli ze sobą kontakt mailowy i na stronach projektu zadawali sobie pytania dotyczące nie tylko zainteresowań, relacji rodzinnych i szkoły, ale również wiedzy na temat krajów: Polski i Finlandii (warunki klimatyczne wynikające z położenia geograficznego, zjawiska atmosferyczne, występowanie dni i nocy polarnych, system szkolnictwa itp.).

W kolejnym etapie projektu uczniowie fińscy i polscy, każda grupa oddzielnie, pisali w grupie tekst dotyczący najczęściej spożywanych produktów spożywczych na pierwsze i drugie śniadanie (w szkole), na obiad i kolację oraz podczas wyjść, np.: do kina czy do kręgielni oraz na młodzieżowych zabawach. Zadaniem każdej z grup było wyłonienie na podstawie wspólnie zredagowanego tekstu listy 6 opakowań najczęściej spożywanych produktów spożywczych.

Następnie uczniowie dobierali się w grupy mieszane (jeden uczeń fiński i dwóch bądź trzech uczniów polskich). Zadanie grup polegało na wybraniu jednego z pośród sześciu zaproponowanych opakowań danych produktów (np.: puszki coca-coli) i sfotografowaniu drogi, jaką ten produkt w opakowaniu pokonuje od momentu zakupu w sklepie, przechowywaniu w domu, umieszczeniu w koszu na śmieci i w kontenerze na śmietniku do recyklingu. Każda grupa zamieszczała również materiał zdjęciowy na stronach projektu, w celu porównania zarówno efektów pracy poszczególnych grup i ustalenia wniosków końcowych, jak również działań wynikających po zrealizowaniu projektu.

Podsumowanie

Założeniem projektu oprócz bardzo ważnego aspektu językowego, było krzewienie i popularyzowanie świadomości ekologicznej, kultury segregacji surowców wtórnych, które można poddawać recyklingowi i wykorzystywać na nowo. Projekt nie polegał tylko na stworzeniu grupy partnerskiej, lecz wynikiem jego realizacji ma być również przygotowanie odpowiednich materiałów multimedialnych i umieszczenie ich na stronie internetowej projektu w e-journalu, adaptacja tych materiałów na potrzeby szkolne i doskonalenie form i metod pracy na zajęciach szkolnych. W ten sposób projekt cały czas przyczynia się do rozwoju pluralizmu językowego w Europie i uwzględnia kulturowe aspekty poznawcze. Ponadto rozbudza wszechstronne zainteresowania ucznia i ciekawość świata, zachęca do rozwiązywania problemów w sposób interdyscyplinarny, wzmacnia tożsamość ucznia i daje mu poczucie uczestnictwa we współczesnym świecie oraz wpływu na bieżące wydarzenia.

Alicja Taborek, nauczyciel mianowany języka niemieckiego w IV LO w Poznaniu

Bibliografia

• Ziebell, Barbara, 2002. Unterrichtsbeobachtung und Lehrerverhalten Fernstudieneinheit 32, München, Goethe-Institut Inter Nationes.
• Serwicka, Marlena, 2003. Kilka uwag o pracy metodą projektu. W: Języki Obce w Szkole 1. Warszawa, Wydawnictwa CODN, str. 160-162.
• Mezglewska, Bogusława, 2003. Projekt na lekcji języka niemieckiego. W: Języki Obce w Szkole 1. Warszawa, Wydawnictwa CODN, str. 109-112
• Gruszczyk, Teresa, 2003. Praca nad projektem w nauczaniu języka niemieckiego. W: Języki Obce w Szkole 1. Warszawa, Wydawnictwa CODN, str. 57-59.
• Szewczykiewicz, Małgorzata, 2004. Metoda projektu jako jedna z technik nauczania i sposób realizacji ścieżek edukacyjnych. W: Języki Obce w Szkole 1. Warszawa, Wydawnictwa CODN, str. 163-168.
• Waszczuk, Magdalena, 2004. Praca metodą projektu. W: Języki Obce w Szkole 1. Warszawa, Wydawnictwa CODN, str. 168-173.

Języki obce w szkole, e-Uczyć lepiej 4(42)/2007