Projekt edukacyjny Twórcze nauczanie matematyki

Matematyka może być nauczana najlepiej ze wszystkich przedmiotów. Może być również nauczana najgorzej (J. K. Stein)

Twórcze nauczanie matematyki to projekt, który powstał w wyniku przemyśleń i dyskusji w środowisku nauczycieli przedmiotu po polsko-niemieckiej konferencji Nauczanie matematyki w świetle badań PISA, z udziałem czołowych dydaktyków obu państw oraz nauczycieli matematyki.

W ramach tego projektu w celu ukazania potrzeby zmiany strategii nauczania matematyki w zreformowanej szkole i podniesienia jakości kształcenia tego przedmiotu zorganizowano dwie konferencje skierowane do dyrektorów wszystkich typów szkół.

Do działań związanych z wdrożeniem projektu włączyli się przedstawiciele Kuratorium Oświaty w Poznaniu oraz pracownicy Zakładu Dydaktyki Matematyki UAM pod kierunkiem profesor Marii Korcz.

Otwarcia konferencji dokonał Wielkopolski Kurator Oświaty Apolinary Koszlajda, który przedstawił cele i założenia projektu. Wykład inauguracyjny Świat matematyki wygłosiła profesor Maria Korcz. Dyrektor Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu – Aleksandra Gołębiewska – ukazała podczas wykładu Inne role nauczyciela potrzebę zreformowania dydaktyki przedmiotu w zakresie form i metod oddziaływania na ucznia w toku zajęć lekcyjnych. Zwróciła uwagę na potrzebę wprowadzenia zmian w dydaktyce przedmiotu wprowadzanych przez nauczyciela występującego nie w roli autokratycznego wykładowcy, lecz jako doradcy, przewodnika, krytycznego przyjaciela ucznia. Takie przeobrażenie wymaga od nauczyciela otwartości, gotowości do zmian, poszukiwania twórczych rozwiązań metodycznych.

Kolejnym etapem tego przedsięwzięcia były warsztaty skierowane do nauczycieli matematyki wszystkich typów szkół. Do najważniejszych celów należały:

• przedstawienie spójności kształcenia umiejętności matematycznych, począwszy od szkoły podstawowej, poprzez gimnazjum do szkoły ponadgimnazjalnej, oraz zachowanie ciągłości działań szkoły w odniesieniu do obszarów standardów egzaminacyjnych,
• ukazanie mocnych i słabych stron uczniów w opanowaniu umiejętności matematycznych w oparciu o wyniki egzaminu zewnętrznego i badania w ramach Programu Międzynarodowej Oceny Umiejętności Uczniów OECD/PISA 2003,
• przedstawienie wniosków z polsko-niemieckiej konferencji Nauczanie matematyki w świetle badań PISA,
• uświadomienie konieczności stosowania szerokiego, holistycznego modelu kształcenia na wszystkich poziomach edukacji szkolnej.

Podczas zajęć warsztatowych nauczyciele matematyki mieli możliwość uświadomienia sobie znaczenia swojej roli w planowaniu pracy na danym etapie kształcenia. Ukazano ponadto znaczenie analizy wyników egzaminów zewnętrznych dla podnoszenia jakości pracy szkoły. Stanowi ona cenną możliwość uzyskiwania informacji na temat sposobu i poziomu kształcenia w danej placówce, przynosi odpowiedź na pytanie o efektywność i skuteczność podejmowanych metod i form pracy.

Poprzez analizę zadań wykorzystanych w badaniu PISA 2003, uczestnicy warsztatów dostrzegli potrzebę wprowadzania w tok nauczania większej ilości ćwiczeń, dzięki którym uczniowie wykorzystują nabyte umiejętności matematyczne w sytuacjach odnoszących się do doświadczeń z życia codziennego. Wiąże się to z wprowadzaniem w treści nauczanego przedmiotu zadań problemowych, osadzonych w realnych sytuacjach życiowych, które rozwijają myślenie matematyczne, a nie wprowadzają gotowych algorytmów, dzięki czemu uczeń nabywa samodzielności w myśleniu, uogólnianiu pojęć oraz wnioskowaniu.

W trosce o zachowanie spójności kształcenia na poszczególnych poziomach edukacji, autorzy projektu ukazali potrzebę zapoczątkowania zmian w dydaktyce przedmiotu już od etapu wczesnoszkolnego. Zajęcia służyły nie tylko uświadomieniu potrzeby wprowadzania zmian, lecz także przyniosły wymierne efekty w postaci:

• uaktywnienia nauczycieli w planowaniu procesu nauczania i uczenia się matematyki na danym etapie kształcenia, z uwzględnieniem celów, zadań i treści nauczania oraz obszarów standardów wymagań egzaminacyjnych,
• nabycia przez nich umiejętności wykorzystania wyników egzaminów zewnętrznych i badań PISA do wypracowania działań naprawczych zmierzających do podnoszenia jakości nauczania matematyki.

Warsztaty cieszyły się dużym zainteresowaniem. Skorzystali z nich nauczyciele nie tylko z Poznania, lecz także z innych miast województwa wielkopolskiego, takich jak: Śrem, Grodzisk Wielkopolski, Opalenica, Gniezno, Wolsztyn, Murowana Goślina. Materiały wykorzystane podczas konferencji zostały opublikowane na stronie ODN w Poznaniu.

W roku szkolnym 2006/2007, w ramach drugiej części projektu edukacyjnego Twórcze nauczanie matematyki zapraszamy nauczycieli matematyki wszystkich typów szkół oraz nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej do udziału w ośmiogodzinnych warsztatach. Druga część projektu edukacyjnego nosi tytuł Jak skutecznie nauczać i uczyć się matematyki? Głównym celem tego przedsięwzięcia jest ukazanie nauczania i uczenia się matematyki jako zaprzeczenia działaniom odtwórczym na drodze do rozwoju twórczego myślenia.

Zajęcia odbywać się będą na terenie ODN Poznań w czterech grupach:

• GRUPA A – nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej do 5 lat stażu,
• GRUPA B – nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej powyżej 5 lat stażu,
• GRUPA C – nauczyciele matematyki szkół podstawowych i gimnazjalnych,
• GRUPA D – nauczyciele matematyki szkół ponadgimnazjalnych.

Terminy warsztatów oraz dokładniejsze informacje o nich znajdziecie Państwo na stronie domowej Projektu Twórcze nauczanie matematyki.

Kolejnym zadaniem podjętym w ramach omawianego projektu jest współpraca z Zakładem Dydaktyki Matematyki UAM w zakresie organizacji spotkań nauczycieli akademickich z nauczycielami matematyki podczas cyklu seminariów Geometria da się lubić. Zapraszamy wszystkich nauczycieli na kolejne dwa wykłady, które odbędą się w marcu i kwietniu 2007 roku.

Katarzyna Matuszek - kierownik projektu

Co z tą matematyką?, e-Uczyć lepiej 3(41)/2007